Müasir dünyada vitamin və mineral əlavələri bazarı milyardlarla dollar dəyərindədir.
Postxronika.az xəbər verir ki, milyonlarla insan sağlamlığını qorumaq üçün bu həblərə üz tutur. Lakin elmi araşdırmalar göstərir ki, vitamin qəbulu heç də hamı üçün eyni dərəcədə faydalı deyil. Bəs elm bu barədə nə deyir? Kimlər əlavə vitamin qəbul etməlidir?
Qida, yoxsa həblər?
Vitamin və minerallar (mikronutrientlər) orqanizmin özünün istehsal edə bilmədiyi, lakin həyati funksiyalar üçün vacib olan maddələrdir. Mütəxəssislər vurğulayır ki, heç bir əlavə sağlam və balanslaşdırılmış pəhrizi əvəz edə bilməz. Təzə tərəvəz, meyvə, balıq və taxıl məhsullarından alınan vitaminlər bədən tərəfindən daha asan mənimsənilir. Lakin fastfud və emal olunmuş qidaların üstünlük təşkil etdiyi müasir rasion bir çox insanda qida maddələrinin çatışmazlığına səbəb olur.
"Meqa-doza" təhlükəsi
1970-ci illərdə yayılan "yüksək dozada C vitamininin bütün xəstəlikləri müalicə etməsi" nəzəriyyəsi bu gün elm tərəfindən təkzib edilib. Əksinə, vitaminlərin normadan artıq qəbulu ciddi fəsadlara yol aça bilər:
A vitamini artıqlığı: Şiddətli baş ağrısı, görmə pozğunluğu və ağır hallarda komaya səbəb olur.
D vitamini artıqlığı: Böyrək problemləri, qıcolmalar və hətta ölüm riski yaradır.
Antioksidantlar (E vitamini, Beta-karotin): Yüksək dozada qəbul edildikdə daxili qanaxma və siqaret çəkən şəxslərdə ağciyər xəstəlikləri riskini artıra bilər.
D vitamini: Qış aylarının zərurəti
D vitamini digərlərindən fərqlənir, çünki o, günəş işığının təsiri ilə dəridə sintez olunur. Coğrafi mövqe və qış ayları ilə əlaqədar günəş işığının azlığı bu vitaminin əlavə olaraq qəbulunu zəruri edə bilər. Tədqiqatlar göstərir ki, D vitamini xərçəngdən ölüm riskini 17-25% azalda və bəzi otoimmün xəstəliklərin qarşısını ala bilər.
Kimlər vitamin qəbul etməlidir?
Elmi sınaqlar göstərir ki, müəyyən qruplar üçün multivitaminlər həqiqətən faydalıdır:
Yaşlı insanlar (60+ yaş): İdrak tənəzzülünü (yaddaş itkisini) 60% yavaşlada və xərçəng riskini azalda bilər.
Hamilə qadınlar: Fol turşusu dölün inkişafı üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir.
Veqanlar və balıq yeməyənlər: Omeqa-3 əlavələri ürək-damar sağlamlığı üçün tövsiyə olunur.
Xroniki xəstəliyi olanlar: Crohn və ya şəkərli diabet kimi bəzi xəstəliklər və onların müalicəsində istifadə olunan dərmanlar vitaminlərin sorulmasını çətinləşdirir.
Vitaminlərə yalnız cüzi miqdarda ehtiyacımız var. Əgər qidalanmanız tamdırsa və hər hansı tibbi göstərişiniz yoxdursa, əlavə həblər qəbul etmək faydasız və ya zərərli ola bilər. Hər hansı əlavəyə başlamazdan əvvəl həkimlə məsləhətləşmək mütləqdir.